ASTRAGALUS – Antik Bir Kök

ASTRAGALUS – Geven otu – Çin Geveni Şifalı Bitkisi Nedir?

Astragalus, baklagiller (Fabaceae) ailesine ait, özellikle Astragalus membranaceus türüyle bilinen çok yıllık otsu ve küçük çalı formunda bir bitkidir. Eski dönemlerde meyveleri kurutularak kemiğe benzeyen yapı aldığından topuk kemiği anlamında olan astragalus ismi kullanılmıştır. Geleneksel Çin tıbbında “Huáng Qí” olarak, halk arasında ise; Geven Otu, Çin Geveni, Zamk Geveni, Ketre, Çekme, Süt Baklası, Keven Otu gibi birçok isimle anılan bu şifalı bitki, bağışıklık sistemini destekleyici ve yaşlanma karşıtı özellikleriyle tanınır. 

Dünya genelinde 2.000’den fazla türü bulunan geniş bir bitki cinsidir. Ülkemizde de 400’den fazla türü doğal olarak yetişir ve bunların yarısından fazlası sadece Türkiye’de yetişen endemik geven türleridir. Orta ve Doğu Anadolu’da toprak üstündeki kısmı yakacak, kökleri ise kışlık hayvan yemi olarak kullanılır. Geven balı, bu bitkinin yoğun bulunduğu bölgeler ile anılır. Ancak, tıbbi amaçlarla en çok kullanılan türleri Astragalus membranaceus ve Astragalus mongholicus‘dur. Bu bitkilerin kökleri, çeşitli sağlık takviyelerinde, çaylarda ve özütlerde kullanılır.

Astragalus, bağışıklık sistemini destekleyici ve kemoterapinin yan etkilerini azaltıcı özellikleri ile de bilinmektedir. Ancak kanserden koruyucu ya da tedavi edici bir özelliği henüz bulunmamıştır.

Astragalus, bağışıklık düzenleyici, antioksidan, anti-enflamatuar ve anti-kanser etkilerinden sorumlu temel bileşenlerinin polisakaritler, triterpenoid saponinler ve flavonoidler olduğu düşünülmektedir.

Ayrıca bağışıklık sistemini uyarıcı etkileri sebebi ile, bağışıklık fonksiyonunu baskılayan ilaçların etkilerini azaltabilir. Astragalus otu bileşenlerinin hormonal etkileri olabilir ve bunlar hormon baskılayıcı tedavi alan bazı hastalarda (örneğin meme ve prostat) ilaçların etkilerini değiştirebilir. Bu nedenle bazı laboratuvar çalışmaları ve halk arasında Astragalus otunun kanser tedavisine bağlı yan etkilerini azaltabileceğini savunsa da bunun sebebi, astragalus’un kanser ilaçlarının etkinliğini azaltması olabilir ve bu konu hakkında henüz yeterli çalışma yapılmamıştır. Astragalus otunun kanser tedavileri sırasında güvenle kullanılabilmesi için daha fazla klinik denemeler gerekmektedir.

Astragalus’un Faydaları;

• Bağışıklık Sistemini Güçlendirme: Beyaz kan hücrelerinin üretimini arttırarak bağışıklık sistemini destekler. 
• Kalp Sağlığını Destekleme: Bazı çalışmalar, kalp yetmezliği olan bireylerde kalp fonksiyonlarını iyileştirebileceğini göstermektedir. 
• Antioksidan Etki: Serbest radikallerle savaşarak hücreleri oksidatif stresten korur. Hücresel hasara karşı koruyucudur.
• Anti-enflamatuar Etki: Vücut iltihaplarını azaltıcı etki göstermektedir.
• Enerji ve Dayanıklılığı Arttırma: Enerji seviyelerini arttırmaya yardımcı olabilir. 
• Kan Şekerini Düzenleme: Bazı araştırmalar, Astragalus’un kan şekerini düzenlemeye yardımcı olabileceğini göstermektedir. 
• Kemoterapinin yan etkilerini azaltma: Yapılan çalışmalarda, siklofosfamidinin neden olduğu bağışıklık baskılamasını tersine çevirdiği ve bağışıklık sistemi hücrelerinin bazılarını uyardığı bulunmuştur. Küçük hücreli olmayan akciğer kanserli hastalarda Astragalus etkilerini ölçen 2016 tarihli bir meta-analize göre, bu kanserin standart tedavilerinden olan platin grubu kemoterapi ilaçlarının etkisini arttırırken, yan etkilerini azaltabilir. Ayrıca kemoterapinin mide bulantısı, halsizlik ve kusma gibi yan etkilerini hafifletebilir. Astragalus kanserde kullanılması konusunda dikkatli olunması gerekmektedir, çünkü direk tümör büyümesi üzerine bir etkisi olmadığı gibi, farklı kanser ilaçları üzerinde farklı etkileri vardır ve kanser ilaçlarının etkilerinin azalması kanser tedavisinde istenilmeyen önemli bir durumdur.

Olası Zararları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• İlaç Etkileşimleri: Bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlarla etkileşime girebilir ve etkilerini azaltabilir. Bu ilaçlar en çok organ nakilleri sonrası kullanılır. 
• Hormon Duyarlı Kanserler: Östrojenik etkiler göstermektedir, hormonal etkileri olabilir, bu nedenle hormon duyarlı kanserlerde (meme ve prostat kanseri gibi) dikkatli olunmalıdır. 
• Kanser tedavisi görüyorsanız: Laboratuvar çalışmaları, astragalus’da bulunan bileşiklerin bazı kanser tedavilerini etkinliğini etkileyebileceğini öne sürmektedir.
• Antikoagülan (kan sulandırıcı) kullanıyorsanız: Laboratuvar çalışmalarına göre astragalus kanama riskini artırabilir. Bu nedenle ameliyat olacaksanız da astragalus kullanmamalısınız.
• İdrar söktürücü ilaçlar kullanıyorsanız: Küçük bir çalışmaya göre astragalus otu, idrar söktürücü ilaçların etkilerini arttırabilir. Bu nedenle idrar söktürücü ve tansiyon ilacı kullananlar da astragalus almamalıdır.
• Hamilelik ve Emzirme: Hamilelik ve emzirme döneminde Astragalus kullanımı önerilmez.
• Yan Etkileri: Halsizlik, huzursuzluk, baş ağrısı Astragalus kullanımında yan etki olarak rapor edilmiştir. Astragalus bitkisinin kanser tedavisinde kanıtlanmış olumlu bir etkisi henüz bulunmamaktadır. Kanser tedavi sürecinde bu tür takviyeler almadan önce mutlaka doktorunuza danışmanız önerilir.

Nasıl Kullanılır?

• Çay: Astragalus kökü kurutularak çay şeklinde demlenebilir. Sapı ve yapraklarının kurutulması sonrasında demlenerek çay olarak tüketilir. Bu yöntem Astragalus’u kullanmak için yaygın ve bir pratik yöntemdir. Ot doğrudan kullanılacaksa ancak ağız yoluyla kullanılmaktadır. Bunun için de çay olarak tüketmek gerekmektedir.
• Takviye: Kapsül veya tablet formunda da bulunur. Faydaları çok fazla olduğundan Renativ gibi çeşitli gıda takviyelerinin içinde astragalus’a yer verilmektedir. Ancak kapsül veya tablet olarak kullanımı için hekim tavsiyesi alınmalıdır.
• Topikal Uygulama: Astragalus özütü, cilt üzerine uygulanarak yara iyileşmesini destekleyebilir.

Astragalus, bağışıklık sistemini destekleyici, antioksidan ve enerji arttırıcı özellikleriyle dikkat çeken bir bitkidir. Ancak, olası yan etkileri ve ilaç etkileşimleri nedeniyle kullanmadan önce bir sağlık profesyoneline danışılması önemlidir.